Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen kaydetmek gerekir, zira bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez koklamak hatayı önler çünkü kalabalık ortamlarda ince kokular kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir böylece notlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak kolay görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ve temiz başlar elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama tonlar belirginleşir ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Romeo y julieta petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür nitekim bu sebeple sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil değerlendirme verir. Evrelerin sınırı genellikle net olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı artırır ve tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha net kılar her zaman sabit aydınlatma ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz notayı, beş ise damakta baskın duran yoğun notayı anlatır bu sayede dikkat bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır hem de sonradan bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes almak gerekir öte yandan yarım notlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle kullanılan puandır, zira dengeli çubuklar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden kül çizgisinin eşit gitmesini de izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk öne çıkar gerçekten ince çubuklarda sıcaklık artışı çok daha çabuktur. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu ise aromayı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş akar ve aromalar sonradan belirir hem de bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha okunur yapar ama gücünü azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun aroma ince olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki his ve burnun yakaladığı koku oysa bu iki kanal karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım başta küçük görünse de yorumları epey etkiler. Nefesi dudaktan verirken burundan hafifçe bırakmak retrohale denemesidir örneğin ılık bir nefes aromayı çok zengin gösterir. Short churchills tadım notları benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk de fındıksı tonu daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş ise narin notaları siler. Güç dilde düşük ama burunda belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar için ilk adımda koku yoluyla algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı de detay vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca öğün aralarında deneme yapacaksanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir damak en güçlü notayı dahi soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır ve tat algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası korur gerçekten yoğun şekerli sıvıdan sonra keskin notalar olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek önerilmez. Kahve ve su haricinde sade çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten sonra birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme sıklıkla hatalı kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde yanış kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir alanda yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ile bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü ise sedir notasını hızla gösterip sona erer çünkü geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha sağlam izlenim verir bu nedenle sakin ve dengeli çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe aroma katmanı azalır, ama yoğunluk hissi korunabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üzerine inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ve zaman izlenimi etkiler bu düzen birkaç denemeden sonra belirgin katkı sağlar. Bu yüzden basit bir not defteri tutmak işe yarar yoksa aynı notalar her seferinde yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao notası değişiyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum zaman kaybına yol açar. Tarih, puro ismi ve puan deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç sapmalar gösterir. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla sapma varsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde kısa cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü sedir tonu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de notaların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını güçlü tutar kaldı ki ağır bir duman notasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk yüksek aroma verebilir tersi hâl da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar böylece baharatlı tonlar öne geçer bu sebeple ortam koşullarını de deftere geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli havada ise çekiş ağırlaşır ve lezzet bastırılır sıcaklık de yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi hep aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda duman birikirse ikinci denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse kül yapısı şaşar.